Je belt je netbeheerder omdat je stroom is uitgevallen, maar het blijkt geen storing te zijn: je budgetmeter staat op nul. Of je ontvangt een aangetekende brief met de melding dat er binnenkort iemand langskomt om je gewone meter te vervangen. Veel mensen weten op dat moment niet precies wat een budgetmeter inhoudt, welke rechten ze hebben en of er nog iets te doen valt. Dit artikel legt uit hoe zo’n meter werkt, wanneer netbeheerders hem plaatsen en wat je opties zijn.
Wat doet een budgetmeter anders dan een gewone meter?
Een gewone energiemeter registreert je verbruik en achteraf betaal je de factuur. Een budgetmeter werkt precies omgekeerd: je laadt eerst tegoed op, en daarna verbruik je energie. Vergelijk het met een prepaidgsm. Staat je tegoed op nul, dan stopt de levering grotendeels.
Dat laatste heeft wel een belangrijke nuance. In België is wettelijk vastgelegd dat een budgetmeter altijd een minimumlevering van 10 ampère garandeert, zelfs als je tegoed op is. Dat is genoeg voor beperkt gebruik: één lamp, een gsm opladen, misschien een koelkast. Niet comfortabel, maar je zit niet volledig in het donker. Voor gas geldt geen automatische minimumlevering op die manier; daar werkt de budgetmeter iets anders en is de situatie afhankelijker van de regio.
Opladen doe je via een oplaadkaart of in Vlaanderen ook via een app. Je koopt tegoeden bij erkende verkooppunten, zoals postkantoren of supermarkten, of digitaal. Het tarief is hetzelfde als bij een gewone meter; je betaalt geen straftarief omdat je een budgetmeter hebt.
In welke vijf situaties mag een netbeheerder een budgetmeter plaatsen?
Een budgetmeter wordt niet zomaar opgelegd. Er zijn vijf wettelijk omschreven situaties:
- Aanhoudende wanbetaling: je betaalt structureel je facturen niet en reageert niet op herinneringen.
- Geen afbetalingsplan: je weigert een redelijk voorstel tot gespreide betaling van je schuld.
- Weigering van bemiddeling: je gaat niet in op het aanbod van een bemiddelingsdienst of energiesnoeier.
- Herhaalde afsluiting: je bent al eerder afgesloten geweest en de situatie herhaalt zich.
- Nieuwbouw op verzoek: in sommige gevallen kan een budgetmeter ook op eigen verzoek worden geplaatst, als budgetbeheermiddel.
Niet elk van deze situaties leidt automatisch tot plaatsing. Er is altijd een procedure die doorlopen moet worden.
De procedure van eerste aanmaning tot plaatsing
De weg naar een budgetmeter is lang, bewust. Dat is bedoeld om je voldoende kansen te geven om zelf orde op zaken te stellen.
Het begint met een eerste aanmaning van je energieleverancier. Daarna volgen doorgaans meerdere herinneringen en een voorstel tot afbetalingsplan. Ga je daar niet op in, dan wordt je dossier overgedragen aan de netbeheerder (in Vlaanderen: Fluvius, in Wallonië: ORES of Resa, in Brussel: Sibelga).
De netbeheerder stuurt je vervolgens een aangetekende brief met een oproep voor de Lokale Adviescommissie, kortweg de LAC. Dat is een gemeentelijke commissie waar ook een OCMW-vertegenwoordiger in zit. De LAC beoordeelt jouw situatie en beslist of een budgetmeter gerechtvaardigd is, of dat er een andere oplossing mogelijk is. Je mag altijd je verhaal doen, dus ga zeker naar die zitting.
Beschermde afnemers genieten extra bescherming. Zij kunnen in de winterperiode (van 1 november tot 28 februari) niet afgesloten worden, en ook de procedure richting budgetmeter verloopt trager en met meer waarborgen. Wie geldt als beschermde afnemer? Dat zijn onder meer mensen met een verhoogde tegemoetkoming (vroeger: verhoogde verzekeringstegemoetkoming), mensen in schuldbemiddeling, ernstig zieken en wezen. Je statuut vraag je aan bij je ziekenfonds of OCMW.
Wat verandert er voor jou als gebruiker?
Praktisch gezien moet je voortaan zelf je meter opladen voor je energie verbruikt. Vergeet je dat, dan valt de levering terug naar die minimale 10 ampère. Genoeg om een noodoproep te doen of een lamp te branden, maar geen oven, waterkoker of wasmachine.
Veel mensen ervaren het opladen als een drempel, zeker als het dichtstbijzijnde oplaadpunt niet om de hoek ligt of als je geen smartphone hebt voor de digitale weg. Vraag bij je netbeheerder naar de opties die beschikbaar zijn in jouw gemeente.
Heb je een budgetmeter voor gas? Dan werkt het principe gelijkaardig, maar de minimumlevering is minder vanzelfsprekend geregeld dan bij elektriciteit. In de praktijk betekent een leeg gastegoed in de winter een koud huis, dus houd dat zeker in de gaten.
Veelgestelde vragen over de budgetmeter
Mag een verhuurder weigeren dat er een budgetmeter wordt geplaatst? Nee. De netbeheerder heeft het recht om de meter te plaatsen, ongeacht de wens van de eigenaar. Als huurder ben jij de energieklant en geldt de procedure voor jou.
Wat als je verhuist? De budgetmeter blijft in principe gekoppeld aan jouw klantnummer, niet aan het adres. Verhuiz je naar een nieuwe woning, dan neem je de situatie mee tenzij de schuld is afbetaald. Ga altijd langs bij je netbeheerder voor je verhuist.
Wie betaalt de plaatsingskosten? De kosten voor plaatsing worden doorgerekend aan de klant, bovenop de bestaande schuld. Dat is een extra reden om de procedure niet te laten escaleren.
Zo kom je van de budgetmeter af
Een budgetmeter is niet voor altijd. Zodra je de achterstallige schuld hebt afbetaald of een aanvaard afbetalingsplan volgt, kun je de terugkeer naar een gewone meter aanvragen. De stappen zijn concreet:
Stap 1: Neem contact op met je netbeheerder en informeer naar de openstaande schuld en de voorwaarden voor verwijdering. Stap 2: Betaal de schuld af, of teken een afbetalingsplan dat door de netbeheerder of de LAC wordt aanvaard. Stap 3: Dien een formele aanvraag in voor verwijdering van de budgetmeter. Stap 4: Plan een afspraak voor de effectieve omzetting. Dat kan enkele weken duren.
Heb je het moeilijk om de schuld alleen aan te pakken? Klop dan aan bij het OCMW in je gemeente. Zij kunnen je begeleiden, een schuldbemiddelaar inschakelen of in bepaalde gevallen het Fonds ter Reductie van de Globale Energiekost (FRGE) aanspreken voor een voordelige lening. In Vlaanderen helpt de energiesnoeier (via de distributienetbeheerder) je ook met advies en kleine energiebesparende maatregelen die je factuur verlagen.
Vroeg ingrijpen: het beste advies
De allerbelangrijkste tip is simpel: wacht niet. Een betalingsachterstand van een paar maanden is oplosbaar. Een procedure die al bij de LAC zit, is dat ook nog, maar complexer en stressvoller. Merk je dat je moeite hebt om je energiefacturen te betalen? Neem dan meteen contact op met je leverancier en vraag naar een afbetalingsplan. Die zijn wettelijk verplicht om een redelijk plan aan te bieden.
Kijk ook of je recht hebt op het sociaal tarief voor energie, de verhoogde tegemoetkoming of energiepremies van je gemeente of gewest. Die kunnen de maandelijkse energiekosten structureel verlagen en zo betalingsproblemen voorkomen. Een gesprek met het OCMW hoeft geen schande te zijn; het is precies waarvoor die dienst bestaat.
Een budgetmeter verandert de manier waarop je omgaat met energie: je laadt vooraf op in plaats van achteraf te betalen, en als het saldo op is, valt de stroom weg. Wie snel contact opneemt met de leverancier of het OCMW, voorkomt in veel gevallen dat het zover komt. Staat de meter er eenmaal, dan is terugkeren naar een gewone meter mogelijk zodra de schuld is geregeld en de procedure is doorlopen.
