Je energiefactuur is hoger dan vorige maand, maar je hebt niets anders gedaan. Zelfde gewoonten, zelfde verbruik, en toch een ander bedrag. Wat er achter die stijging zit, staat nergens duidelijk uitgelegd op je factuur. Dat heeft te maken met hoe je variabele gastarief is opgebouwd: het volgt de groothandelsmarkt, met een formule die de meeste mensen nooit hebben gezien. Dit artikel legt uit hoe die berekening werkt, wat de TTF ermee te maken heeft, en wanneer een vast tarief de betere keuze kan zijn.
De TTF: de Europese thermometer voor gasprijzen
Alles begint ver van je meter, op de TTF. Dat staat voor Title Transfer Facility, de Nederlandse gasbeurs waarop Europese energiebedrijven gas verhandelen. De TTF-prijs is de dagelijkse notering van wat een megawattuur gas kost op de groothandelsmarkt. Belgische leveranciers gebruiken die prijs als basisreferentie, omdat gas nu eenmaal een internationale grondstof is die via hetzelfde Europese netwerk stroomt.
Stijgen de olieprijzen in het Midden-Oosten, vriest het uitzonderlijk hard in Centraal-Europa of daalt de aanvoer van vloeibaar aardgas (LNG) vanuit de VS? Dan zie je dat binnen de kortste keren terug op de TTF. En dus ook, via een omweg, op je factuur.
Van TTF naar jouw tarief: drie schakels
Jij betaalt nooit de TTF-prijs rechtstreeks. Tussen de beurs en jouw meter zitten minstens drie extra schakels die je leverancier bovenop de grondstofprijs rekent.
- Inkoopkosten: je leverancier koopt gas niet altijd op het moment dat jij het verbruikt. Hij doet dat deels op voorhand, deels op de spotmarkt. Die inkoopmix heeft een prijs.
- Risico-opslag: omdat prijzen schommelen, dekt de leverancier zich in. Die bescherming kost geld, en jij betaalt er een stuk van mee.
- Distributiemarge: de leverancier moet ook zichzelf bedruipen. Klantenservice, facturatie, IT-systemen, dat alles zit verwerkt in zijn marge bovenop de inkoopprijs.
Het lastige is dat deze drie schakels per leverancier sterk kunnen verschillen. De ene rekent een bescheiden opslag, de andere is royaler met zijn marge. Dat verklaart waarom twee variabele contracten met dezelfde TTF-referentie toch andere prijzen opleveren.
Wat de CREG publiceert en hoe je het gebruikt
Gelukkig bestaat er een officieel ankerpunt: de CREG, de Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas. De CREG berekent en publiceert maandelijks een referentietarief voor gas op basis van marktprijzen. Dat is geen wet die leveranciers verplicht om die prijs te volgen, maar wel een transparante benchmark waarmee jij kunt nagaan of jouw tarief redelijk is.
Je vindt de actuele referentieprijzen op de website van de CREG (creg.be). Zet dat getal naast het variabele energiedeel op je factuur. Zit jij er significant boven? Dan heb je een argument om te onderhandelen of over te stappen.
Wanneer wordt jouw tarief precies aangepast?
Gasprijs indexatie in België werkt niet elke dag. Er zijn twee gangbare ritmes bij variabele contracten:
- Maandelijkse indexatie: je tarief wordt elke maand herberekend op basis van de TTF-notering van de voorbije periode. Je factuur kan dus elke maand anders zijn.
- Kwartaalherziening: je leverancier past je tarief eens per drie maanden aan. Dat geeft iets meer stabiliteit, maar kan in een stijgende markt betekenen dat je een achterstand inhaalt in één klap.
Je leverancier is wettelijk verplicht om je vooraf te informeren over een tariefwijziging, doorgaans minimaal één maand op voorhand. In die periode heb je het recht om het contract kosteloos op te zeggen. Let op: dat recht vervalt vaak als je er geen gebruik van maakt.
Hoe je zelf de indexatieformule leest
In je contract staat ergens een clausule met wat technisch jargon. Typische termen zijn TTF D-1 (de TTF-prijs van de dag ervoor), TTF maandgemiddelde (het gemiddelde van alle dagprijzen in een kalendermaand) of TTF spot (de actuele dagprijs op de beurs).
Een vereenvoudigd rekenvoorbeeld: stel dat je contract zegt dat je energiedeel gelijk is aan het TTF-maandgemiddelde plus 8 euro per megawattuur. In augustus bedroeg het TTF-maandgemiddelde 35 euro per MWh. Jouw inkoopprijs per MWh was dus 43 euro. Stijgt het TTF-maandgemiddelde in september naar 42 euro, dan betaal je ineens 50 euro per MWh, een stijging van ruim 16 procent, zonder dat je ook maar een kraantje extra hebt opengedraaid.
Die 8 euro opslag is fictief maar realistisch. In de praktijk varieert die marge van leverancier tot leverancier. Vergelijken is dus cruciaal.
Voor wie werkt variabel voordelig?
Een variabel contract is geen slechte keuze, het is gewoon een andere keuze. Er zijn situaties waarin je er goed aan doet:
Je woont alleen in een klein appartement, je verbruikt relatief weinig gas en je kan in de winter, als de TTF piekt, iets minder stoken zonder dat je dat echt voelt. Of je volgt de energiemarkten goed, je weet wanneer prijzen historisch laag staan en je springt dan snel over naar een vast contract. In beide gevallen profiteer je van de momenten dat de markt in jouw voordeel staat, zonder jarenlang vastgezeten te zitten.
Voor wie is zekerheid meer waard?
Een gezin in een vrijstaande woning in de Ardennen met een oudere gasketel en een beperkte speelruimte in het budget heeft weinig baat bij een variabel contract. Hun verbruik is hoog, hun verwarmingsoppervlak groot en ze kunnen hun gedrag in de winter niet zomaar aanpassen. Voor hen is een vast tarief, ook al is het op het moment van ondertekenen iets hoger dan variabel, een verstandige verzekering. Je weet wat je betaalt, en je kan daar je budget op afstemmen.
Hetzelfde geldt voor gezinnen die hun energie simpelweg niet willen volgen. Sommige mensen willen niet elke maand de TTF in de gaten houden. Die rust heeft ook een waarde.
Hoe de markt er in september 2026 voorstaat
De TTF-prijzen bevinden zich in september 2026 op een gematigd niveau in vergelijking met de piekperiodes van de voorbije jaren. De Europese gasopslagen zijn relatief goed gevuld na een milde zomer, wat de druk op de winterprijzen voorlopig beperkt houdt. Dat gezegd, de markt blijft gevoelig voor plotse verstoringen, denk aan een koude golf vroeg in het seizoen of geopolitieke spanningen die de aanvoer beïnvloeden.
Wat betekent dit voor jou? Als je nu een vast contract overweegt, zijn de tarieven die leveranciers aanbieden eerder gematigd. Je betaalt geen gigantische risicopremie voor zekerheid. Dat maakt dit een redelijk moment om de vergelijking te maken, zonder dat je under pressure hoeft te beslissen.
Drie stappen om nu een gefundeerde beslissing te nemen
Stap 1: Zoek je huidige indexatieformule op. Ga naar je contract of je online klantenportaal en zoek naar de clausule over je energieprijs. Staat er TTF D-1, TTF spot of TTF maandgemiddelde? Noteer ook de vaste opslag die erbovenop komt. Die twee getallen samen vertellen je hoe je tarief wordt berekend.
Stap 2: Leg de CREG-benchmark naast je tarief. Ga naar creg.be, zoek het actuele referentietarief voor gas en vergelijk dat met je eigen energiedeel (excl. nettarieven en heffingen). Zit je er meer dan 10 tot 15 procent boven, dan is er ruimte voor beter.
Stap 3: Vraag een vaste offerte aan en bereken de break-even. Vraag bij twee of drie leveranciers een vast tarief op voor een jaar of twee jaar. Neem je jaarverbruik in kWh (dat staat op je jaarafrekening) en bereken het verschil per jaar. Stel dat vast 4 euro per MWh duurder is dan variabel, en je verbruikt 20.000 kWh per jaar: dat is 80 euro extra zekerheid per jaar. Is dat de rust waard voor jou? Dat is de enige vraag die je nog moet beantwoorden.
Een variabel gastarief volgt de markt, met alle bewegingen die daarbij horen. Als je weet hoe de indexatieformule werkt en wat je leverancier bovenop de TTF rekent, kun je je factuur tenminste plaatsen. Of een vast tarief beter bij je past, hangt af van je verbruik, je budget en hoeveel onzekerheid je aankunt. De CREG-vergelijker geeft je daarvoor een neutrale basis. Meer heb je niet nodig om een weloverwogen keuze te maken.
